Nálasýni efnagreind

December 31, 2015

 

 

 

 

Nálasýni efnagreind
Ódýr trygging fyrir jólatrjáabændur
Í nýútkomnu fréttabréfi samtaka norskra jólatrjáaframleiðenda, Norsk juletre, er minnt á að
þegar trén eru í dvala sé upplagt að taka af þeim nálasýni til efnagreiningar. Nálasýnin gefa
upplýsingar um efnaupptöku trjánna. Þessar upplýsingar má nota til að tryggja gott
næringarástand trjánna og þar með betri og fallegri jólatrjáauppskeru.
Einkenni um næringarskort á barrtrjám koma t.d. fram sem litabreyting á barrinu. Við skort á
köfnunarefni (N) verður barrið ljósgrænt á bæði árssprota og eldri greinum. Við skort á kalí
(K) er algengt að barrið gulni á eldri greinum því tréð reynir að bæta sér upp skortinn með því
að færa kalí frá eldra barri yfir í barr á nýjum sprotum.
Að greina vandann
Ýmsar orsakir geta verið fyrir því að trén nái ekki í öll þau efni sem þeim eru nauðsynleg til
að þau verði sem hraustust og fallegust. Með því að efnagreina nálasýni má greina
næringarefnaskort áður en hann fer að sjást á trénu með berum augum. Slík greining getur
verið fyrirbyggjandi því hún gerir kleift að laga áburðargjöf að ástandi trésins áður en upp
koma vandamál eins og hörgulsjúkdómar. Efnagreining nálasýna er líka hentug leið til
sjúkdómsgreiningar þegar í ljós koma á trjánum einkenni sem benda til vanþrifa.
Nálasýni má taka hvenær sem er meðan trén eru í dvala á tímabilinu frá 1. nóvember til 1.
apríl um það bil. Áður en sýnin eru tekin er gott að setja niður fyrir sér hvert markmiðið sé
með sýnatökunni og hvaða upplýsinga skuli afla. Ef ætlunin er að fá almenna yfirsýn um
ástand trjánna í tilteknum reit eru sýnin tekin vítt og breitt um svæðið. Ef aðeins er ætlunin að
kanna afmarkaðan hluta reits þar grunur er um t.d. hörgulsjúkdóma er nóg að taka sýnin
kerfisbundið á þeim afmarkaða hluta en gott er þó að hafa nokkur sýni til samanburðar annars
staðar úr reitnum.
Töluvert hefur verið rætt og ritað um hvort nota megi heila afklippta sprota sem nálasýni eða
eingöngu nálar. Í umfjöllun Norsk juletre segir að taka verði fram ef sýnið inniheldur bæði
nálar og sprota enda geti verið nokkur munur á efnainnihaldi sprota og nála. Þegar öllu sé á
botninn hvolft sé best að hafa eingöngu nálar í sýnunum. Og til þess að sýnataka gefi góða
mynd af ástandi trjáa í heilum reit eða hluta hans er mælt með því að sýni séu tekin af um það
bil tuttugu trjám. Þannig sé tryggt að sýnatakan gefi góða hugmynd um meðaltréð í reitnum.
Að taka sýni
Einföld leið til að safna nálasýnum með tilviljanakenndu úrtaki úr reit er að finna lengstu línu
í reitnum frá jaðri til jaðars. Svo eru ákveðnir til sýnatöku um það bil tuttugu punktar á þessari
línu með jöfnu millibili. Þegar farið er milli þessara punkta er mjög mikilvægt að láta ekki
útlit trjánna hafa áhrif á hvaða tré verður fyrir valinu til sýnatöku. Hættan er sú að staldrað sé,
meðvitað eða ómeðvitað, við tré sem skera sig frá hinum, til dæmis tré sem virðast gulleitari
en önnur eða tré sem eru annað hvort óvenju há eða óvenju lág. Taka verður sýnin vélrænt
sem næst þeim punktum sem ákvarðaðir voru fyrir fram. Þó skal aðeins taka sýni af trjám sem
hafa EKKI ...


 frostskemmdir
vind- eða þurrkskemmdir
dauða sprota (rauðar nálar)
skemmdir vegna utanaðkomandi áfalla
skemmdir vegna óværu
þakist þörungagróðri
staðið í skugga

Gorden Haaland í Notodden sér um að taka nálasýni til rafrænnar skráningar fyrir hönd
Norske juletre áður en þau eru send til alþjóðlega lífvísindafyrirtækisins Eurofins til
efnagreiningar. Að greina eitt sýni kostar 1.100 norskar krónur, um 13.000 íslenskar, en svo
lækkar verðið eftir því sem fleiri sýni eru send til greiningar.
Ræktendur jólatrjáa sem senda inn sýni fá svo niðurstöðurnar sendar ásamt ráðleggingum um
hvernig ráðlegast sé að bæta næringarástand trjánna, þyki niðurstöðurnar gefa til kynna að
þörf sé á slíku. Þetta er talið borga sig fyrir ræktendur, bæta árangurinn í jólatrjáaræktinni og
auka afkomuöryggið. Kostnaðurinn við sýnatökuna og úrvinnslu sýnanna komi margfaldur til
baka enda geri neytendur sífellt meiri kröfur um gæði jólatrjáa. Með því að fylgjast með
heilsu trjánna á þennan hátt geti framleiðendur varist áföllum í tíma, jafnvel áður en
hörguleinkennin verða sýnileg á trjánum og þar með fengið betri uppskeru og meiri tekjur af
jólatrjáaræktinni.
Nálasýnataka á Íslandi
Hérlendis er lítil reynsla af sýnatöku sem þessari í jólatrjáarækt. Þó kemur fram í
meistararitgerð Else Møller, Hraðræktun jólatrjáa á ökrum frá árinu 2013 að barrsýni hafi
verið tekin á Hvanneyri, Krithóli og í Prestsbakkakoti haustið 2012. Sýnin voru tekin af efsta
greinakransi, eitt sýni var tekið af hverri tegund í hverjum reit og í öllum blokkum. Sýnin
voru flokkuð eftir tegundum og áburðarmeðferðum. Samtals voru níu sýni frá Hvanneyri og
Krithóli. Frá Prestsbakkakoti voru sex sýni, þar sem rauðgreni var dautt og hafði misst barrið.
Sýnin voru þurrkuð í 2 x 24 klst. við 85°C og mulin og síðan efnagreind fyrir köfnunarefni
N% við þurrbrennslu (Dumas-aðferð, Elementar Vario Max CN) á rannsóknarstofunni á
Keldnaholti. Steinefnin voru efnagreind með ICP-greiningu á rannsóknarstofunni á Hvanneyri
fyrir: fosfór (P), kalí (K), magnesíni (Mg), kalk (Ca) og brennisteini (S) og fyrir
snefilefnunum járni (Fe), kopar (Cu), sínki (Zn) og mangani (Mn).


 Hraðræktun jólatrjáa á ökrum (MS-ritgerð)
Dyrkesvejledning - nåleanalyser (fréttabréf Norske juletre)
Jólatrjáavefur Skógræktarinnar

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

 Landssamtök skógareigenda (LSE)  - Bændahöllinni við Hagatorg  - 107 Reykjvaík  -  GSM: 775 1070  -  hlynur@skogarbondi.is - kt 660897-2089