Verkefni, frumur

September 22, 2016

 

 

 

 

Verkefni september mánaðar hjá jólatrjáaframleiðendum
Else Möller, skógfræðingur


22. september 2016
Dagarnir eru farnir að styttast og farið að snjóa til fjalla. Rigning og rok ýta hlýja
haustveðrinu í burtu og flest tré eru farin að hausta sig. Það styttir þó upp inn á milli og þá er
kjörið að fara út og tína könglar og fræ fyrir beina sáningu. Þetta er ódýr og einföld aðferð til
að fjölga barrtrjám. Hægt er að tína köngla og fræ af flestum barrtrjám en hér verður lögð
áhersla á furu.
Stafafura er farin að sá sér út á Íslandi, í eldri skógum, meðal annars í Hallormsstað og í
Skorradal. Í Steinadalsskóginum í Suðursveit sem gróðursettur var um 1954 er nýliðun
stafafuru orðin umtalsverð ( Mynd 1). Svæðið er orðið frægt og mjög umdeilt sem dæmi um
hvernig stafafura og kannski greni geta sáð sér út og myndað „ógnvekjandi“ hættu fyrir
vistkerfið á staðnum.
Mynd 1. Nýliðun stafafuru út frá Steinadalsskóginum
Hjá flestu skógarfólki telst útsáning stafafuru ekki mjög ógnandi því sjálfsáning fer svo hægt
af stað hjá tegundinni. Stafafura er lengi að verða kynþroska miðað við aðrar
frumherjategundir sem eiga það sameiginlegt að verða snemma kynþroska. Þar má nefna
gráöl, sitkaöl og flesta víðitegundir, þessar tegundir geta hins vegar verið raunverleg ógn við
vistkerfi.
Fræ er ekki alltaf frjóvgað og því er spírunarhæfni fræs misgóð. Sumu ár eru góð fræár og
sum ekki. Gott fræár verður þegar mismunandi forsendur eru til staðar og er þar um að ræða
flókið samspil af veðurfari og hita að minnsta kosti tvö sumur í röð. Hægt er að sjá hvort fræ
er frjóvgað í smásjá. Á mynd 2 er hægt að sjá muninn á milli frjóvgaðs og ófrjóvgaðs fræs frá
eðalþin (Abies procea).
Mynd 2. Mynd úr smásjá frá frægarðinum Kaupvanger í Noregi. Fræ frá eðalþin (Abies procea) eru
skoðuð með tilliti til frjóvgunar. Frjóvgað fræ = m (e. filled seed), ófrjóvgað fræ = t (e. empty).
Bein sáning furufræja getur verið ein aðferð til að fjölga jólatrjám á ódýran hátt. Einn af kostum
beinnar sáningar er að ekki er hætta á rótarsnúningi og því verulegar líkur á að trén verði beinvaxnari
og fallegri á allan hátt.
Í „Frækornið“ gefnu út af Skógræktarfélagi Íslands 2/98 er ýtarleg umfjöllun um „Söfnun og sáningu
barrtrjáfræs“. Hér er góð lýsing á ferlinu og hvenær á að gera hvað.
Söfnun fræs og bein sáning er hvorki flókið eða tímafrekt ferli en það er ákveðin vinnubrögð sem gott
er að læra.
Hægt er að læra þetta á námskeiði hjá Skógræktarfélagi Reykjavík. Á þess vegum verður haldið
námskeið 1. október þar sem Aðalsteinn Sigurgeirsson ætlar að fara yfir ferlið frá a til ö. Allir sem
langar að kynna sér þessi vinnubrögð eru velkomnir! Nánari upplýsingar um þetta námskeið er í
viðhengi með þessu fréttabréfi. Það er líka hægt að skrá sig beint hjá Else í síma 867-0527 eða á
netfang else.akur@gmail.com
 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

 Landssamtök skógareigenda (LSE)  - Bændahöllinni við Hagatorg  - 107 Reykjvaík  -  GSM: 775 1070  -  hlynur@skogarbondi.is - kt 660897-2089